Ik kan mijn crediteuren niet meer betalen

Het kan je als ondernemer natuurlijk altijd gebeuren: je kunt je leveranciers niet meer betalen. Ik geef je een praktisch stappenplan dat je in zo'n geval kunt volgen. 

Je hebt een goed contact met je leverancier (crediteur) en betaalt altijd op tijd. Maar de laatste tijd drogen je liquide middelen op. Wat moet je dan doen? En ook: wat moet je vooral níet doen?

Vooral niet doen

Mijn eerste tip is deze: negeer het probleem vooral niet. Hoe vervelend het ook is, veel ondernemers hebben ermee te maken gehad en je zult zeker niet de laatste zijn. Maar ook dit zijn momenten waarvan je leert als ondernemer. Zie het daarom ook zo. Pak het probleem aan en zorg ervoor dat je de kans dat dit in de toekomst gebeurt, zo klein mogelijk maakt.

De facturen, aanmaningen en dwangbevelen weggooien is dus niet het slimste om te doen. Deze struisvogelpolitiek werkt niet en kaatst alleen maar harder terug. De kans is hierdoor groot dat je in de markt niet alleen bekend zal staan als een slechte betaler, maar ook nog eens als onbetrouwbaar. En een onbetrouwbare klant is zeker niet iets waar andere ondernemers op zitten te wachten.

Wat dan wel? Het stappenplan

1. Maak een overzicht

Zorg eerst dat je een overzicht hebt van de openstaande facturen. Maar kijk ook zeker naar de liquide middelen die je nog hebt, maar ook kunt verwachten de komende tijd. Welke debiteuren heb je uitstaan en gaan binnenkort betalen? Aan de hand van dit overzicht bepaal je de totale schade.

2. Wanneer kun je wel betalen

Met dit overzicht (je liquiditeitsoverzicht), weet je wanneer je wel kunt betalen. Het belang van een goed liquiditeitsoverzicht is daarbij groot.

3. Maak een prioriteitenlijst

De ene leverancier kun je iets later betalen dan de ander. Wanneer je zo ernstig achterloopt met het betalen van de huur van je kantoorpand, dat ze je eruit gaan zetten, is het handig om deze eerst te betalen. Zet dit erbij in je liquiditeitsoverzicht.

4. Bel met leveranciers

Neem contact op met leveranciers en vraag om uitstel van betaling. Of bespreek mogelijkheden om in delen te betalen. Wat hierbij heel belangrijk is, is dat je je gemaakte afspraken nakomt. Je krijgt namelijk zo'n kans van een leverancier vaak maar één keer.

Ook met de belastingdienst zijn vaak goede afspraken te maken wanneer het aankomt op later betalen. Altijd de moeite waard om een keer te bellen.

5. Ga achter debiteuren aan

Bel debiteuren sneller op wanneer ze niet binnen de gestelde debiteurentermijn betaald hebben. Je kunt debiteuren hierbij ook een extra motivatie geven door 2% betalingskorting te geven op de factuur wanneer ze deze binnen 14 dagen betalen. Op deze manier heb je sneller je geld binnen.

6. Besparen

Zorg dat de kosten niet verder oplopen. Bespaar waar mogelijk en geef alleen het hoognodige uit.

7. Blijf je liquiditeit dagelijks in de gaten houden

Een taak die je normaal misschien maar één keer per week doet. Maar in deze tijden is het van groot belang dat je je liquiditeit iedere dag bijhoudt. Kijk daarom iedere dag of er betalingen binnen zijn gekomen van debiteuren. Reken dan ook meteen uit of je de geplande betalingen nog steeds op het afgesproken tijdstip kunt doen.

8. Analyseer

Doe dit niet wanneer het gevaar volledig geweken is, maar doe dit direct: analyseer waar dit liquiditeitstekort vandaan komt. Heb je een grote investering gedaan die je niet voldoende had ingecalculeerd? Of heb je een groot aantal debiteuren die te laat betalen? Heb je een grote hoeveelheid voorraad ingekocht waardoor je werkkapitaal te laag werd?

Wat de oorzaak ook is, voorkom dat dit nog een keer gebeurt. Want op deze manier voorkom je ook een grote hoeveelheid aan stress.

En nu?

Heb jij nog tips voor ondernemers met betalingsproblemen? Laat het me weten!

the happy financial

Hoe kies ik een goed boekhoudpakket

Op gegeven moment gaan de zaken zo goed dat je er niet meer aan ontkomt: Een boekhoudpakket. En die zijn er meer genoeg! Maar hoe kies je nu het boekhoudpakket dat het beste past bij jou en bij je onderneming? Ik geef je mijn tips. 

Van Excel naar boekhoudpakket

Als ondernemer heb je de plicht om een goede administratie bij te houden, die de belastingdienst kan controleren. In welk pakket je dit doet, ben je volledig vrij. Je mag zelfs alles nog op papier doen.

Ik ben zelf mijn administratie gestart in Excel, net als veel collega ondernemers denk ik. En als je een beetje handig bent met Excel, kun je hier een lange tijd mee vooruit. Maar op gegeven moment worden de hoeveelheid transacties te veel of te complex waardoor je vanzelf over wilt stappen naar een boekhoudpakket.

Eisen lijst

Maak eerst een lijst met eisen waaraan je boekhouding dient te voldoen. Enkele basics, die eigenlijk ieder boekhoudpakket hebben, zijn:

Om in de gaten te kunnen houden welke klanten nog niet betaald hebben is een goede debiteurenadministratie ook geen overbodige luxe. Veel software pakketten bieden dit ook aan.

Meer eisen

Kijk vervolgens naar je eigen situatie als ondernemer en waar volgens jou een boekhouding aan dient te voldoen. Ben je veel onderweg? Dan is het handig als je je boekhouding kunt inzien op de telefoon.

Krijg je nog veel facturen van leveranciers binnen? In dat geval kun je het beste een pakket kiezen dat een koppeling heeft met scansoftware.

Heb je een aantal grote klanten of samenwerkingspartners die administratieve verwerking volledig digitaal doen? Overleg dan welk boekhoudpakket een goede koppeling met deze partijen levert.

Let er wel op dat hoe meer eisen je hebt, hoe duurder het pakket vaker wordt. Ook is dit niet bevorderlijk voor het overzicht van je administratie. Kijk daarom eerst naar wat je écht nodig hebt en vul alleen aan wanneer dit iets toevoegt voor jouw bedrijf.

Kosten

Kosten zijn natuurlijk een belangrijk onderdeel ten aanzien van je keuze. Ook hierin zijn voldoende mogelijkheden. Zo is er een groot aanbod aan open source boekhoudpakketten die je gratis kunt gebruiken.

Zijn je eisen hoger, dan kun je zo 80 euro per maand kwijt zijn. Veel software leveranciers bieden de mogelijkheid om het pakket een maand gratis te proberen. Op deze manier kun je zelf uitvinden wat het beste bij je past.

En nu?

Heb jij al een boekhoudpakket? Hoe ben je tot deze keuze gekomen?

the happy financial

Waarom ik geen to do lijstjes meer heb

Iedereen die ooit met mij gewerkt heeft, weet dat ik best wel een control freak ben. Ik ben neurotisch in het bijhouden van lijstjes, to do’s, schema’s etc. Maar sinds kort heb ik de to do lijstjes overboord gegooid en dat bevalt prima. 

Waarom wel een to do lijstje

Er zijn zoveel dingen die je op een dag moet doen, dat je er niet aan ontkomt om deze zaken te gaan opschrijven. En het snelst doe je dat op een to do lijstje, of een post-it, kladblokje, noem maar op. Daar zit ook meteen mijn eerste punt tégen de to do lijstjes.

Mijn problemen met een to do lijstje

Ik had op gegeven moment meerdere kladblokken met daarop to do lijstjes: Post-its op mijn werkplek op kantoor, een boekje voor in mijn tas, een digitaal lijstje in Outlook, de achterkant van een bonnetje thuis op het aanrecht. Overal had ik to do lijstjes en geen van allen waren ze compleet en afstrepen ging dus ook niet.

Want laten we eerlijk zijn: Het afstrepen van een to do van je lijstje: daar gaat het om! Eerlijk toegeven: Wie heeft er ooit een to do op zijn to do lijstje gezet wat eigenlijk al gedaan was, om het daarna meteen te kunnen afstrepen? Ik wel in ieder geval. Je bent vaak meer tijd kwijt met het bijhouden van je lijstje dan dat het daadwerkelijk uitvoeren van de taak je kost.

Nog een nadeel van een to do lijstje vond ik dat je geleefd wordt door je to do lijstje. Vaak heb ik een paar grote projecten lopen en daarnaast een hele lange to do lijst. Doordat je tegen die to do lijst zit aan te kijken is het veel lastiger om je te kunnen focussen op je grote (en belangrijkere) projecten.

En tenslotte: hoe frustrerend is het dat er nooit een eind lijkt te komen aan je to do lijst? Voordat je bij ieder punt een vinkje hebt kunnen zetten, zijn er aan de onderkant weer tientallen to do’s bijgekomen. En ondanks dat je waarschijnlijk een heel productieve dag hebt gehad, voelt dat door je ellenlange lijstje aan het eind van de dag toch niet zo.

Hoe hou ik het nu bij?

Ik moet nog steeds veel dingen doen (echt waar) en ik moet het nog steeds opschrijven omdat ik anders mijn to do’s vergeet. Maar ik maak geen lijstjes meer. Wat ik in plaats daarvan doe is één centraal punt waarin ik alles opschrijf. En in mijn geval is dat mijn agenda.

Ik reserveer grote blokken in mijn agenda voor de belangrijke projecten. Deze plan ik in de ochtend als eerste zodat ik met volle focus aan de gang kan. Daarna plan ik al mijn to do’s ook in als een agenda item. De kortste agenda items kunnen 15 minuten zijn en dat is toch vaak wel de tijd die je nodig hebt om iets af te kunnen strepen. Mijn regel is dan ook: als het minder tijd kost dan 15 minuten, los ik het meteen op, want dan kost het te veel tijd om op te schrijven en in te plannen.

Mijn agenda is dus wat dat betreft overzichtelijk: In de ochtend grotere projecten en in de middag afronden van verschillende to do’s.

Wat is hiervan het voordeel?

Je hebt één centrale locatie waarin alles is opgenomen. Nooit meer zoeken naar kladjes overal en nergens. Bovendien word je minder afgeleid van je grote projecten door je to do lijstjes. Je hebt tijd ingeruimd om aan dit lijstje te werken, maar dan pas ná je belangrijke taken.

Sinds ik dit hanteer, is het voor mij veel overzichtelijker en duidelijker wat ik nog moet doen en hoeveel tijd ik hiervoor ongeveer nodig heb. En of mijn planning van die dag en die week dus realistisch is. Bovendien kan ik met veel meer focus aan mijn belangrijke projecten werken, wat natuurlijk ook veel efficiënter is.

En hoe hou jij je to do’s bij? Heb je nog tips?

 

Follow my blog with Bloglovin

Eindejaars-special #4: Waar ga ik komend jaar voor sparen?

De laatste eindejaarsspecial in deze reeks! En tevens de laatste post van the happy financial van dit jaar. 2017 gaat voor mij in het teken staan van nóg meer financiële tips van mijn kant, nóg meer persoonlijke ervaringen. Maar wat willen jullie weten, waar zijn jullie nieuwsgierig naar? Laat een berichtje achter onder aan deze post en ik kom er bij je op terug! 

Na alle eindejaarsspecials waarin ik heb stilgestaan bij het opstellen van een maand- en jaarbudget, een liquiditeitsbegroting en een financieel jaaroverzicht, wil ik nu echt alleen nog maar vooruitkijken. En financieel gezien doe ik dat met sparen. Waar ga ik voor sparen? En hoe pak ik dat aan?

Waar ga ik voor sparen?

Sparen heeft voor mij een doel nodig. Sparen om te sparen, sparen om je spaarrekening te vullen vind ik zinloos. De rente die je krijgt op je spaarrekening is ongeveer gelijk aan een stuiver per jaar, dus daar hoef je het tegenwoordig niet meer om te doen. Bovendien heb ik altijd een doel nodig gehad om te kunnen sparen. Anders had ik het ook zo weer uitgegeven (ik was toch ‘nergens’ voor aan het sparen).

Mijn spaardoel 1: Voor het geval dat

Gelukkig is het hebben en bedenken van een spaardoel helemaal niet moeilijk. Allereerst is het handig om geld te hebben ‘voor het geval dat’. Voor het geval dat: de wasmachine het begeeft, het bed me niet langer mijn comfortabele nachtrust geeft, de bank doorzakt, de koelkast uit de keuken valt (ja, dit kan echt), de vriezer is gaan lekken (ook waar gebeurt) of de auto me aan de kant van de weg zet (gelukkig nog niet aan de hand geweest, afkloppen, want met mijn auto weet je het nooit).

Nu zal niet alles er in één maand de brui aan geven, dus om een volledig bedrag gespaard te hebben voor al deze calamiteiten is overdreven. Ik heb zelf ingezet op twee rampen per maand (stukje kansberekening leert mij dat een wasmachine van 12 jaar oud en een showroommodel vaatwasser die bijzondere geluiden begint te maken, mij het eerst in de steek gaan laten). Hiervoor ga ik dus eerst sparen. Voor iedereen is dit natuurlijk anders en ook mijn ‘twee items in de maand regel’ is ook flexibel. Maar kijk op deze manier wel naar de spullen die je hebt en die je eigenlijk ook geen dag kunt missen.

Mijn spaardoel 2: Grote uitgaven

Iedereen heeft wel minstens één hobby of passie die veel (of meer) geld kost. En om daar in te investeren, heb je geld nodig, spaargeld in dit geval. In mijn geval is dat een nieuwe auto. Helaas niet voor mezelf, ik mag nog even doorrijden, maar mijn man heeft de zoekmachines al bijna een jaar aanstaan en ziet iedere keer de auto van zijn dromen aan zijn neus voorbij gaan omdat ik zeg: ‘Nee, daar hebben we geen geld voor’. Daarom is het nu echt tijd geworden om voor een auto te sparen (en omdat zijn auto redelijk ‘op’ is en het dus ook wel nodig is eigenlijk). En hiermee is de auto mijn twee spaardoel, in de categorie ‘grote uitgaven’.

Mijn spaardoel 3: Vakanties

O, how I love holidays! Ik zou serieus geen jaar zonder vakantie kunnen. En dit jaar ga ik daar vooraf voor sparen, om te voorkomen dat september weer zo’n fijne, geldloze maand wordt. Natuurlijk helemaal afhankelijk van je voorkeuren, budget en planning, maar vakanties kosten altijd meer geld dan verwacht. Dus om hier een aparte spaarpot voor op te bouwen, vind ik geen slecht idee.

Hoe ga ik sparen?

Heel eerlijk, ik ben nooit zo van het sparen geweest. Aan de ene kant omdat ik nooit het geld had, aan de andere kant ook omdat het gewoon niet zo in me zit. Dus het sparen heb ik mezelf echt moeten aanleren. En de reden daarvoor is dat ik mijn spaardoelen belangrijker vind dan mijn korte termijn doelen. Dit geldt ook voor mijn ‘in het geval dat’ spaardoelen (picture this: zonder auto zou ik met het OV in plaats van een half uur, anderhalf uur onderweg zijn, dat is een uur minder slaap en ‘s avonds een uur minder Netflix, lijkt mij een no go).

De 2016 methode

Dit jaar maakte ik nog het volledig bedrag dat ik iedere maand over had over naar de spaarrekening. Dit deed ik aan de hand van mijn liquiditeitsoverzicht. Ik wist namelijk precies hoeveel er de komende maanden uit ging, dus ook hoeveel ik nog over had om te kunnen sparen.

Heel erg flexibel, maar dat is ook meteen het grootste nadeel. Want als ik zag dat ik op een bepaald moment onder de grens zou gaan zakken in de maand, maakte ik gewoon minder over naar mijn spaarrekening. In plaats van netjes te besparen op laten we zeggen, kleding.

De 2017 methode

Vanaf dit jaar gaat mijn spaarsysteem op de kop, en het wordt nog makkelijker. Iedere maand als ik mijn salaris uitbetaald krijg, maak ik direct een vast bedrag over naar de spaarrekening. Dit kun je instellen op je bankieren app, dus heb ik alvast gedaan. Dit vast bedrag is gebaseerd op een percentage van mijn salaris. Omdat mijn salaris iedere maand redelijk vast is, is mijn spaarbedrag ook iedere maand gelijk. Als je een heel onregelmatig salaris hebt, is het aan te raden zelf een bedrag over te maken naar je spaarrekening op basis van het vooraf bepaalde percentage.

Als je jezelf en je spaarrekening ook ziet als een kostenpost in je financiën, ga je deze ook zo behandelen. En iedere kostenpost zul je moeten betalen. Betaal daarom eerst jezelf uit iedere maand, voordat je er andere dingen mee gaat doen (bijvoorbeeld zoals shoppen, ook essentieel, maar staat toch na je spaarrekening vullen).

Happy (financial) new year!

Ik ben benieuwd hoe dit (financiële) jaar voor mij gaat uitpakken! En ik ben nog benieuwder naar jullie en jullie goede (financiële) voornemens. Voor nu: heel veel plezier vanavond en tot volgend jaar!

Follow my blog with Bloglovin

Eindejaars-special #3: Hoe stel ik een persoonlijk liquiditeitsoverzicht op?

Een maandelijks en jaarlijks budget maken is één ding, een heel belangrijk ding zelfs. Maar hoe zorg je er nu voor dat je nooit meer bij een kassa staat en de pinautomaat bliept ‘saldo ontoereikend’? Hoe weet je nu op welk moment van de maand de mogelijkheid bestaat om die grotere uitgaven te doen?

Ik gebruik daarvoor een cash flow overzicht, oftewel een liquiditeitsprognose. In deze blog leg ik uit waarom ik het fijn vind om een dergelijk overzicht te gebruiken, hoe ik deze heb opgesteld en hoe je deze zo optimaal mogelijk kunt inzetten. 

Waarom een liquiditeitsoverzicht?

Vanuit je maandelijkse en jaarlijkse budget weet je inmiddels hoeveel je iedere maand overhoudt. Het enige wat hierin niet is opgenomen, is op welke dag bijvoorbeeld je hypotheek wordt afgeschreven, of op welke dag je je salaris krijgt.

In mijn geval, en ik denk dat dat geldt voor een groot deel van jullie, wordt de hypotheek afgeschreven op de eerste van de maand en krijg ik mijn salaris rond de 24e van de maand. Dat zijn ruim drie weken die je moet overbruggen nadat je hypotheek is afgeschreven totdat je weer salaris krijgt. Om te voorkomen dat je bijvoorbeeld een grote uitgave doet vlak voordat je hypotheek wordt afgeschreven, stel je een liquiditeitsoverzicht op.

Maar je kunt je liquide middelen ook voor je laten werken. Zo wordt bijvoorbeeld de creditcard pas vaak aan het einde van de daaropvolgende maand afgeschreven. Hier kun je dus op inspelen. Hoe meer inzicht je hebt in de data van je transacties, hoe makkelijker dit iedere maand wordt. Je weet dus altijd hoeveel geld je nog over hebt en wanneer je het weer kunt uitgeven. Uiteindelijk met als doel dat je je geen zorgen meer hoeft te maken over je huidig saldo op je bankrekening.

Hoe stel ik een liquiditeitsoverzicht op?

Ik heb veel variaties gehad van mijn liquiditeitsoverzicht. Dit begon met een basic Excel overzicht met daarin de  huidige stand van mijn bank, vervolgens een totaaloverzicht van alle verwachte inkomsten en uitgaven. Inmiddels is het een sophisticated overzicht met draaitabellen, watervallen, verticaal zoekfuncties, vergelijkingen en verbandscontroles.

Dat laatste wil ik je nog niet aandoen, dus we beginnen met een eenvoudig Excel model. In de toekomst van the happy financial zal ik verder gaan met deze Excel bestanden en ze verder uitbouwen voor jullie. Maar laten we bij het begin beginnen, zoals ik destijds ook begonnen ben.

  1. Je huidig saldo. Schrijf je verschillende bankrekeningen naast elkaar op, inclusief spaarrekeningen en creditcards.
  2. Transacties. Vanuit je maandelijks budget weet je welke transacties je hebt iedere maand. Begin bij vandaag en schrijf je verwachte transacties op. Als je dus begint op 1 januari, heb je je saldo van je bankrekening, met daarin je eerste uitgaven van die maand, bijvoorbeeld je hypotheek of huur. Schrijf zo nauwkeurig mogelijk op op welke datum geld wordt afgeschreven en waarvoor. Doe dit natuurlijk ook met je inkomsten.
  3. Tel door. Werk vanuit je huidig banksaldo en muteer dit met het bedrag van je transactie (in onderstaande Excel bijlage heb ik de formules er al voor je ingezet). Hiermee zie je dus wat je huidig saldo is op bijvoorbeeld de tiende van de maand op je verschillende bankrekeningen. Dit is je liquiditeitsoverzicht. Je kunt hiermee zo ver doorgaan als je wilt. Of je maakt het alleen voor deze maand, of je trekt hem meteen door voor twee maanden of zelfs een jaar. Maar je liquiditeitsoverzicht is in principe af (niet moeilijk toch?).
  4. Analyseer. Kijk nu naar je liquiditeitsoverzicht. Analyses die ik zelf altijd maak zijn:
    1. Waar ga ik de min in? Ik heb in het bestand aangegeven dat als het banksaldo gedurende de maand onder de nul zakt, deze rood kleurt. En omdat ik niet in het rood kan staan (zie hier waarom niet), is dit foute boel en moet ik actie ondernemen.
    2. Waar kan ik nog schuiven? Met name van belang op het moment dat ik onder mijn minimum zak (zie punt 1). Zijn alle uitgaven vast? Of zijn er ook zaken die ik later kan betalen? Moet ik deze maand een bedrag van mijn spaarrekening overboeken naar mijn lopende rekening?
    3. Hoeveel kan ik sparen? Gedurende de maand heb je op een bepaald punt een minimum bereikt (dat als het goed is meer 0 euro). Dit bedrag boek ik altijd over naar mijn spaarrekening. Ik weet namelijk dat ik dit bedrag deze maand niet meer nodig heb.

Maak je zelf als een liquiditeitsoverzicht of iets dat erop lijkt? Hoe houd jij bij hoeveel geld je nog hebt en hoeveel je nog kunt uitgeven in de rest van de maand?

Excel bestand:

Liquiditeitsoverzicht – the happy financial

En nu?

Gebruik je ook al een soort van liquiditeitsoverzicht? Of gebruik je één van de apps die worden aangeboden van je bank hiervoor? Hoe houd jij overzicht in je financiën?

Follow my blog with Bloglovin

Eindejaars-special #2: Hoe stel ik een persoonlijk jaarlijks budget op?

Het tweede deel in de eindejaars-specials van 2016! In mijn (lange) blog van gisteren vertelde ik hoe je een persoonlijk maandbudget opstelt. Ik hoop dat dit nog een beetje is blijven hangen. Je hebt nu een veel beter inzicht in je financiën en stelt maandelijks je eigen budget op. Door een budget op te stellen voor een geheel jaar ga je nog een stap verder.

 

Wat is het doel van je jaarbudget?

Bedenk vooraf goed wat het doel is van je jaar budget. Wil je weten hoe lang het duurt voordat je genoeg gespaard hebt voor je nieuwe auto? Wil je zeker weten dat je iedere maand goed uitkomt met je financiën? Wil je een bepaald bedrag opzij kunnen zetten voor je nieuwe huis?

 

Het hebben van een specifiek doel helpt je heel erg met het bepalen en het volhouden van je budget. Het is heel fijn als je iedere maand een bepaald bedrag over hebt, maar als je er geen doel voor hebt, voelt het vrij nutteloos. En met de huidige rentestanden, waar je zelfs gaat betalen voor je spaargeld, is het ook echt nutteloos.

 

Ik stel zelf aan het begin van het jaar een aantal doelen op. Dat varieert ieder jaar weer van grote uitgaven zoals een nieuw tuinhuis of kleinere investeringen zoals een nieuwe telefoon. Hiervoor maak ik investeringspotjes waarin ik iedere maand een bepaald bedrag reserveer.

 

Als ik in een jaar meerdere potjes heb, zorg ik ervoor dat eerst potje 1 vol is, zodat ik dat kan aanschaffen. Hierna ga ik door naar potje 2. Want als je tegelijkertijd spaart voor vijf verschillende potjes, gaat het erg lang duren voordat de eerste vol is. En je wilt natuurlijk wel een keer kunnen genieten van je gespaarde saldo.

 

Wanneer stel ik een jaarbudget op?

De meest voor de hand liggende tijd om een budget op te stellen is aan het begin van het jaar, dus in januari. Het begin van het jaar is altijd een mooi moment voor een frisse start, met goede voornemens en de kans om het nu echt anders te gaan doen. Maar eerlijk gezegd: ik zou nu niet gaan zitten wachten met het opstellen van je jaarbudget. Want als je het nu niet doet, doe je het in januari waarschijnlijk ook niet.

 

Begin daarom ook vandaag met het opstellen van je jaarbudget (wat is nou een betere besteding van je kerstvakantie?). Hierbij kun je ervoor kiezen om een budget op te stellen vanaf deze maand en dan 12 maanden vooruit. Of je maakt een budget vanaf deze maand tot en met december. Je begint dan in januari weer met een nieuw jaarbudget voor 12 maanden. Zo heb je in januari toch een beetje dat ‘frisse-start-gevoel’.

 

Hoe stel ik een budget op

Je weet al hoe je een maandbudget opstelt (zie hiervoor mijn eerdere blog). Doe dit maandbudget maal 12 en je hebt je jaarbudget. C’est tout. Oké niet helemaal waar, anders zou dit ook de korste blog zijn uit de geschiedenis van the happy financial.

 

Ten opzichte van je maandelijks budget dien je om te komen tot je jaarbudget rekening te houden met een paar dingen. Om te beginnen met de inkomsten (wederom helaas ook weer de kortste lijst).

 

Inkomen

Als je in loondienst bent krijg je vaak in mei of juni je vakantiegeld uitbetaald. Dit is 8% van je jaarloon. Om dit bedrag te benaderen pak je een half netto maandloon en tel dit bij je salaris van mei of juni op.

Ben je een geluksvogel met een bonus of een dertiende maand? Neem dit bedrag ook op in je jaarbudget. Voor je bonus zou ik rekening houden met een minimum bedrag, reken jezelf niet rijk, daarmee kom je aan het eind van het jaar bedrogen uit en je wilt toch niet weer die struisvogel zijn, toch?

 

Uitgaven

Vaste lasten

Vanuit je vaste lasten komen ieder jaar weer verrassingen naast je vaste maandelijkse lasten. Zo vindt een afrekening plaats van je gas, water en licht. Deze afrekening vindt plaats op het moment dat je het contract bent aangegaan. Dit is dus niet altijd aan het eind van het jaar. Als je bijvoorbeeld in juni in je huis bent getrokken, kun je in de afrekening ook in juni verwachten.

 

Helemaal erg vind ik de brief die je jaarlijks van de gemeente krijgt met daarin de gemeentelijke belastingen. Deze krijg je in februari en betaal je voor eind april. Het heeft bij mij twee jaar geduurd voordat ik deze vreselijke post ingecalculeerd had in mijn budget. Hierin kwam mijn inner-struisvogel toch weer naar boven drijven.

 

Variabele lasten

De vakanties zijn ieder jaar weer een grote kostenpost. Ik heb zelfs dit jaar nog de fout gemaakt om het budget voor mijn vakantie in te stellen in de maand waarin ik vakantie had. Vrolijk ging ik appartementen boeken en kwam erachter dat ik het merendeel vooruit diende te betalen. AirBnB dien je bijvoorbeeld geheel vooruit te betalen op moment van boeken, maar ook vliegtickets is zo’n zelfde feest. Vanaf februari liep ik daarom al achter op mijn jaarbudget en als echte financiële nerd was ik hier toch wel van slag. Misschien heb jij daar minder last van, maar zet toch maar aan het begin van het jaar geld opzij voor je welverdiende holiday.

 

En nu?

Aan de slag! Wacht niet te lang met het opstellen van je jaarbudget. Zoals je ziet is de stap vanuit een maandbudget naar een jaarbudget erg klein. Heel moeilijk is het dus niet. Maar het geeft je zoveel meer inzicht, maar ook vooral veel voldoening dat je weet hoe je er financieel over een paar maanden voor staat. En wanneer je die grote uitgaven kunt doen die je al jaren wilden doen. Dus: aan de slag en laat je me weten hoe het gaat? Welke categorieën gebruik je zelf nog meer?

Follow my blog with Bloglovin

Eindejaars-special #1: Hoe stel ik een persoonlijk maandelijks budget op?

De eerste eindejaars-special in deze serie van 2016! Om het jaar goed af te kunnen sluiten schrijf ik tussen kerst en oud & nieuw, tussen de kerstkransen en oliebollen door, iedere dag een blog over je persoonlijke administratie. We starten vandaag met het opstellen van een persoonlijk maandelijks budget zodat je 2017 financieel goed kunt beginnen. Warning: Pak er een lekkere kop thee bij, want het stuk is lang!

In een van mijn eerdere blogs heb ik verteld hoe ik inzicht heb gekregen in mijn financiën door het bijhouden van al mijn transacties. In deze eindejaarsspecial ga ik nog een stap verder en laat ik je zien hoe ik een maandelijks budget opstel.

Vanuit transacties naar overzicht

Vanuit het inzicht, het opschrijven van al je in- en uitgaven is het relatief eenvoudig om een persoonlijk maandelijks budget op te stellen. Je weet inmiddels wat er in een maand in en uitgaat. En als je dat nog niet in beeld hebt, lees dan mijn vorige blog hierover (het is echt heel easy).

Als het goed is heb je inmiddels een overzicht van al je in- en uitgaven dat er zo uit ziet:

Datum Bedrag Omschrijving Hoofdcategorie Subcategorie
30-9-2016  -97,96 Boodschappen Albert Heijn Variabele lasten Boodschappen

In deze blog licht ik de belangrijkste categorieën toe die ik zelf in mijn persoonlijk maandelijks budget heb staan en geef verdere tips hoe je deze categorieën kunt omzetten in een maand budget.

Hoe maak ik een overzicht?

Nadat je een tijdje alle transacties hebt opgeschreven, heb je een goed beeld gekregen van al je inkomsten en uitgaven. Vaak zitten er niet heel veel mutaties in de maanden, dus als je een overzicht hebt waarin je een volledige maand hebt opgenomen, kun je een maandelijks budget opstellen.

Pak het schema erbij met al je kosten op totaalniveau voor de gehele maand (zie voor het Excel bestand, mijn eerdere blog). Ga nu per categorie na of de werkelijke kosten voor deze maand gelijk zijn aan de kosten die je verwacht voor komende maand. Vind je dat je te veel hebt uitgegeven aan boodschappen? Schrijf dan een lager bedrag op, een bedrag dat volgens jou realistisch is. Vaste kosten zullen iedere maand gelijk zijn, zo zitten er geen mutaties in je hypotheek. Schrijf dit bedrag op in de kolom ernaast. Dit bedrag is je budget. Tel nu weer al je inkomsten bij elkaar op en tel al je uitgaven bij elkaar op. Het saldo hiervan is wat je maandelijks verwacht over te houden.

Hierbij een voorbeeld van hoe dit eruit ziet (Excel bestand is onderaan opgenomen zodat je het kunt downloaden)

Januari 2017  Werkelijke uitgaven  Budget
Belastingdienst maandelijkse teruggaaf  250  250
Salaris 1  1.400  1.400
Salaris 2  2.000  2.000
Totaal ontvangsten  3.650  3.650
Hypotheek / Huur  800  800
Energie  150  150
Water  20  20
Verzekeringen  250  250
Motorrijtuigenbelasting  40  40
Telefoon / internet  80  80
Vaste lasten  1.340  1.340
Auto’s – tanken  120  100
Boodschappen  500  400
Netflix  12  12
Variabele lasten – essentieel  632  512
Boeken  15  10
Cadeau  30  50
Diversen  25  20
Goed doel  10  10
Huis  100  75
Huishoudelijke hulp  200  200
Inrichting  50  100
Kleding  250  300
Lunch werk  20  20
Parkeren  20  20
Sporten  60  75
Tuin  25  100
Uit eten  150  100
Vakanties  –  –
Verzorging  50  60
Variabele lasten – luxe  1.005  1.140
TOTAAL  673  658

Categorieën

Nu gaan we alle categorieën doorlopen en geef ik tips waar je op kunt letten bij het opschrijven van ieder bedrag voor je maand budget. Niet alle categorieën zullen voor jou van toepassing zijn. En waarschijnlijk ontbreken er ook een aantal die op jouw specifieke situatie van toepassing zijn. Begin eerst met de leuke categorieën, je inkomsten.

Inkomsten

Salaris

Wanneer je in loondienst werkt, krijg je iedere maand een vast bedrag binnen, al dan niet aangevuld met reiskostenvergoedingen, toeslagen en declaraties. Reken altijd met netto bedragen, het bedrag dat je maandelijks op je rekening gestort krijgt. Als je eigen ondernemer bent, is je salaris een ander verhaal. Houd dan in je maandelijks budget rekening met het minimaal te verwachten bedrag, reken jezelf niet rijk door veel te hoge en onrealistische verwachtingen te hebben over je inkomsten. Ik ben als accountant altijd redelijk voorzichtig ingesteld. Maar ik zie het zo: Als je rekening houdt met minder, is alles wat je meer krijgt een cadeautje, een soort van bonus.

 

Overheid

Een andere inkomstenbron voor velen is vaak de overheid. Dit in de vorm van maandelijkse teruggaaf van je hypotheek, zorgtoeslagen of huurtoeslagen. Deze bedragen zijn iedere maand hetzelfde en worden altijd op dezelfde dag gestort, lekker voorspelbaar. Neem deze bedragen ook netto op in je maandelijks budget.

Let wel op als je inkomen verandert dat je dit ook doorgeeft aan de belastingdienst. Wanneer aan het eind van het jaar namelijk blijkt dat je inkomen hoger is geworden, vraagt de belastingdienst de ontvangsten (gedeeltelijk) terug. Ik heb zelf namelijk een keer een flinke promotie gemaakt met bijbehorende salarisstijging en had dit niet direct doorgegeven. Mijn huurtoeslag liep vervolgens gewoon vrolijk door. Een jaar later kreeg ik doodleuk een acceptgiro van de belastingdienst, of ik even alles wilde terugbetalen. Oeps. Voorkom dus onnodig vervelende verrassingen en geef dit meteen door.

 

Overig

Heb je nog andere vaste, maandelijkse inkomsten dit niet in een van bovenstaande categorieën vallen? Neem deze dan ook gewoon netto op en benoem ze in je maandelijks budget.

 

Uitgaven

Vaste lasten

Hypotheek / Huur

Waarschijnlijk gaat je grootste gedeelte van je inkomsten op aan het betalen van je woonlasten in de vorm van hypotheek of huur. Het voordeel is weer dat dit een maandelijks terugkerend fenomeen is, die je goed kunt voorspellen en iedere maand hetzelfde is (rente schommelingen even buiten beschouwing gelaten). Neem deze bedragen volledig op. Houd dus geen rekening met eventuele maandelijkse teruggaaf of huurtoeslagen die je ontvangt, want deze heb je al meegenomen met je inkomsten.

 

Gas / Water / Electriciteit

Ook lekker voorspelbaar zijn je kosten voor gas, water en elektriciteit. Deze worden iedere maand op dezelfde dag afgeschreven. Tip: Als je het kunt missen, is het mogelijk om deze lasten jaarlijks vooruit te betalen. Je krijgt dan vaak een korting van 5,0% en dat is toch een stuk meer dan je tegenwoordig op je bankrekening krijgt.

Vanuit je energieleverancier krijg je periodiek een mail met je verbruik. Kijk even hoe je verbruik is ten opzichte van voorgaande periode. Is dit veel hoger, dan zul je waarschijnlijk aan het eind van het jaar moeten bijbetalen. Omdat je hier natuurlijk ook niet op zit te wachten, kun je hiervoor ook even met je energiemaatschappij bellen om je maandelijkse bedrag bij te stellen.

 

Verzekeringen

Je verzekeringen slaan waarschijnlijk weer een groot gat in je maandelijks budget. Vaak zijn je verzekeringen verspreid over meerdere verzekeraars en worden er dus meerdere bedragen afgeschreven. Denk hierbij aan je zorgverzekering, aansprakelijkheidsverzekering, autoverzekering, inboedelverzekering. Eerder dit jaar schreef ik ook een blog ver verzekeringen en hoe je deze eens kritisch onder de loep kunt nemen om ervoor te zorgen dat je niet onnodig veelt betaalt aan deze vaste lasten.

 

Belastingen

Een groot gedeelte van de belastingen worden ingehouden op je loon, maar omdat je daar rekening houdt met een netto bedrag, zijn deze belastingen al opgenomen in je maandelijks budget. Belastingen die je vaak nog wel hebt is bijvoorbeeld de motorrijtuigenbelasting.

 

Telefoon / Internet

Onmisbaar en daarom ook als vaste last op te nemen in je maandelijks budget.

 

Variabele lasten – Essentieel

Auto’s

Is het geen auto, dan is het een fiets of openbaar vervoer. Je zal op de een of andere manier vanuit je huis naar je werkplek moeten komen. En dat kost geld. Denk bij een auto bijvoorbeeld aan brandstof en onderhoud. De belastingen en verzekeringen die hiermee gemoeid gaan, neem ik zelf altijd op bij de vaste lasten omdat deze iedere maand gelijk zijn.

 

Boodschappen

Altijd cruciaal: Boodschappen. Ik heb zelf gemerkt dat er iedere maand een grote hap van mijn budget naar boodschappen gaat. Tijdenlang vond ik dat we te veel geld uitgaven aan boodschappen en heb geprobeerd hierop te bezuinigen. Totdat ik er na een tijdje achter kwam dat ik hier heel erg ongelukkig van werd (iedere week naar de markt gaan koste me gewoon te veel tijd, bij groothandels kocht ik altijd veel te veel en naar meerdere winkels om koopjes af te struinen zag ik niet zitten op mijn vrije zaterdag). Maar dit is heel persoonlijk. Ik ken mensen die wekelijks voor 50 euro boodschappen doen, maar ik ken ook mensen die hier 200 euro per week aan uitgeven.

Omdat je de ene week waarschijnlijk meer uitgeeft aan andere weken (als bijvoorbeeld duurdere dingen op zijn zoals scheermesjes en tandenborstels), zul je zien dat je deze post gedurende het jaar nog wel een paar keer moet aanpassen zodat je na een tijdje echt een goed gemiddelde hebt.

 

Netflix

Need I say more? Lijkt mij redelijk essentieel.

 

Variabele lasten – Luxe

Het feit dat de volgende variabele lasten onder luxe vallen, wil zeker niet zeggen dat je hierop moet gaan besparen of dat je je schuldig moet gaan voelen dat je hier veel geld aan uitgeeft (mijn grootste uitgaven zitten in deze categorie). Maar ik maak dit onderscheid om duidelijk te maken dat als je ergens op moet gaan besparen, deze lasten eenvoudiger achterwege gelaten kunnen worden en daarom eerder in aanmerking komen voor kostenbesparingen. Je vaste lasten moet je simpelweg betalen. Hierin zitten natuurlijk wel besparingsmogelijkheden, maar uiteindelijk zul je toch ergens moeten wonen en dien je verzekerd te zijn. Je essentiële variabele lasten zijn, zoals de naam ook zegt essentieel. Boodschappen moet je gewoon doen. Je kunt goedkoper boodschappen doen, maar je kunt ze niet volledig weglaten.

 

Onderstaande luxe variabele lasten zijn voor mij misschien eenvoudiger weg te laten, maar voor jou essentieel. Daar kan ik natuurlijk niet over oordelen. Dus als in jouw situatie een of meerdere van onderstaande lasten niet alleen luxe is, maar ook essentieel, zet ze dan gerust in een categorie hoger.

 

Boeken

Ik lees graag, maar ik kan me ook voorstellen dat je deze categorie vervangt door muziek of fotografie.

Cadeaus

The art of giving. Ga na wie er jarig is komende maand, welke bruiloft op de planning staat en bedenk hoeveel geld je hieraan wilt uitgeven.

Diversen

Dit is een gevaarlijke categorie en moet eigenlijk zo klein mogelijk blijven. Ik zet hierin alleen dingen waarvan ik echt niet weet waar ze anders in moeten. Na verloop van tijd zie je dan dat je terugkerende kosten terecht komen in de diversen post zodat je alsnog een categorie aan die post kunt wijden. Ik heb parkeren heel lang onder diversen staan tot ik zag dat dit toch vaker voorkwam dan ik dacht.

Goed doel

Ikzelf heb een vast goed doel waar ik iedere maand geld aan uitgeef. Een goed doel waar ik me mee verbonden voel en waar ik graag iedere maand aan doneer.

Huis

Wanneer je een huis hebt, dien je het te onderhouden. Dit geldt niet alleen voor een koopwoning, maar ook voor een langdurige huurwoning. Een nieuwe ketel, plinten, houtschilderwerk: allemaal geen leuke uitgaven, maar wel nodig wanneer het zich voordoet.

Huishoudelijke hulp

In mijn geval eigenlijk essentieel, ik kan namelijk echt niet schoonmaken en ik word er ook nog een hartstikke chagrijnig van.Ik ben ook iedere week weer dankbaar als onze hulp is geweest en zou niet zonder haar kunnen.

Inrichting

Af en toe je interieur opfrissen, een rondje IKEA of een nieuwe pannenset, het valt allemaal onder inrichting. Hoeveel geef jij hieraan uit?

Kleding

Heel persoonlijk, want deze categorie varieert ook sterk per persoon. Van mezelf weet ik bijvoorbeeld dat ik af en toe echt splurge en dan weer maanden strak op het budget zit.

Lunch werk

In mijn fit and healthy lifestyle passen geen broodjes kroket, dus ik neem iedere dag braaf mijn thuis gemaakte bakjes mee (ook een budget tip uit een van mijn eerdere blogs). Maar het merendeel van mijn collega’s doet zich wel iedere dag tegoed aan de belegde broodjes of vette snacks. Als je dit optelt, kom je toch tot een aardig bedrag per maand en is het dus waard om apart te vermelden in je budget.

Parkeren

Een categorie die bij mij pas na een tijdje kwam bovendrijven. Ik woon zelf buiten te stad, te ver om te fietsen, dus ga met de auto als ik de stad in ga om te shoppen of voor een etentje.

Sporten

Voor mij persoonlijk eigenlijk ook een essentiële categorie en een waar iedere maand veel geld in gaat zitten. Dit jaar heb ik nog geen enkele keer mijn budget hiervoor gehaald, ga er namelijk altijd ruimschoots overheen. Maar sporten is zo’n belangrijk onderdeel van mijn leven, dat ik dit okee vind. Ik besef tegelijkertijd wel dat als ik alles uitgeef aan sport, ik minder over heb voor andere uitgaven. Tja, keuzes.

Tuin

Bezitters van een tuin zullen dit waarschijnlijk kunnen beamen: Een tuin kost tijd, maar ook zeker geld. Afhankelijk van de staat van je tuin kan dit variëren van een nieuw plantje hier en daar tot complete aanleg. En als die tuin er eenmaal ligt, dien je hem ook te onderhouden. Daarvoor heb je dus materialen nodig (grasmaaier, hark, mest). Klinkt heel erg als een open deur, maar ik heb me enorm vergist in de kosten van deze categorie.

Uit eten

Uit eten, naar feestjes, naar de bioscoop, terrasje pakken, super gezellig allemaal en heel belangrijk. Vergeet deze categorie niet op te nemen in je budget.

Vakanties

Vakanties kun je zo duur of zo budget maken als je zelf wilt. Maar wat je vaak vergeet is dat als je in de koude wintermaanden een heerlijke zonvakantie boekt, je al een groot gedeelte moet aanbetalen. Ben je van plan een vakantie te boeken, hou hier dan rekening mee. En ook weekendjes weg vallen in mijn optiek onder vakanties.

Verzorging

Naar de kapper, voorraad  make-up, lekkere dagcrème, nieuwe nagels, vooral in een vrouwenhuishouden, goede punten om te overwegen.

 

En nu?

Vanuit je maandelijks budget dat je nu hebt opgesteld is de stap naar een cash flow (duur woord voor liquiditeitsoverzicht, wat niks meer is dan een kasstroom waarbij je al je in- en uitgaven bij houdt), heel eenvoudig. Hierover volgt nog een blog. Vind je het opstellen van een maandbudget nuttig? Welke categorieën gebruik je zelf? Laat het me weten!

Download Excel bestand

bijlage maandbudget the happy financial

Follow my blog with Bloglovin

Hoe betaal ik mijn aanbouw?

Inmiddels alweer vijf jaar geleden hebben we ons eigen huis gebouwd. En ik ben er nog steeds zo blij mee! Alles aan je huis is dan precies zoals je het zelf wilt, alles is nieuw. Alleen de financiële stress was minder. Maar ik heb daar wel weer ontzettend veel van geleerd! Dit kan ik nu mooi toepassen nu we een aanbouw gaan neerzetten. 

Denk je er ook over om je bestaande woning te verbouwen of iets aan te bouwen? Lees dan nu mijn praktische tips (van een echte ervaringsdeskundige) zodat je straks met minder financiële stress in je nieuwe, verbouwde huis kunt zitten.

Budget, budget, budget

Heel belangrijk is de eerste stap: Stel vooraf voor jezelf een budget op. En hou je daar dan ook aan! Gedurende de bouw komen er allerlei zaken die mooier, beter, groter zijn. Juist op dat soort momenten is het belangrijk om vast te houden aan je vooraf opgestelde budget.

Tijdens de bouw van ons huis, was ik chef financiën (natuurlijk ;)). En bij iedere aanvraag voor een mooiere deurklink, sjiekere trap, betere kozijnen, zei ik altijd eerst ‘nee, daar hebben we het geld niet voor’. Pas als iets echt, écht de moeite waard was, ging ik kijken of ik er budgettechnisch uit kwam. Schuiven met bepaalde kosten, besparen op andere zaken.

De aannemer zei aan het eind van de rit dat hij nog nooit een huis had gebouwd met zo weinig meerwerk. Toch wel een win voor the happy financial.

Financiering

Je kunt je aanbouw of verbouw op verschillende manieren financieren.

Spaargeld

Mijn persoonlijke voorkeur, niet alleen omdat ik schuldenvrij wil leven. Maar ook omdat dit de meest voordelige manier is. Op je spaarrekening krijg je nu nauwelijks nog rendement en over je vermogen meer dan 25.000 euro (vanaf 2017) betaal je belasting. Win-win dus, want je spaart belasting en rente uit.

Bestaande hypotheek uitbreiden

Je bestaande hypotheek kun je uitbreiden. Let er wel op dat je dit bedrag ook moet aflossen in 30 jaar. Het uitbreiden van een hypotheek is vaak alleen verstandig als je je hypotheek met minimaal 25.000 euro wilt uitbreiden, vanwege de hoge afsluitkosten.

Weet je bij het aankopen van je woning al dat je op een later tijdstip wilt verbouwen of aanbouwen? Dan kun je je hypotheek voor een hoger bedrag laten inschrijven. Dit scheelt weer omdat je dan geen notariskosten hoeft te maken bij uitbreiding van je hypotheek.

Overleg met je bank over de mogelijkheden, want je moet wel voldoen aan de inkomenseisen en de woning moet een marktwaarde van 102% van de totale hypotheek hebben na verbouwing.

Persoonlijke lening

Zeker niet mijn persoonlijke favoriet, maar wel een mogelijkheid, is de persoonlijke lening. Deze leningen hebben meestal een looptijd van maximaal 20 jaar met een hogere rente dan je hypotheek. Als je de lening afsluit voor verbetering aan je woning en je lost tijdens de looptijd van de lening af, dan is de rente op deze lening gewoon aftrekbaar, net als bij je hypotheek. Deze renteaftrek geldt alleen als je bonnen en facturen hebt, bewaar deze dus apart.

 

Ontwerp van het tuinhuis

Handige tips

Aannemer keuze

Vraag meerdere offertes aan bij aannemers, bij voorkeur drie, zodat je goed kunt vergelijken. Bij een aannemer geldt niet altijd: hoe duurder, hoe beter. Kwaliteit van het werk van een aannemer kun je vaak ook ter plekke zien. Ik woon zelf in een nieuwbouwwijk met iedere dag zo’n twintig verschillende aannemers in de buurt. Voor de keuze van de aannemer van de uitbouw, liep ik een rondje en keek waar ik vond dat de aannemer netjes werkte.

Bespreek de offerte duidelijk en goed met je aannemer. Laat je alles uitleggen, want het is heel normaal dat je vaktermen niet kent. Ik speel dan zelf altijd de blonde vrouwen kaart: ‘Ik snap echt niet wat je nu bedoelt? Kun je het nog een keer uitleggen?’. Vraag ook altijd of ze het hebben over bedragen in- of exclusief BTW.

Aannemers zijn namelijk gewend zonder BTW te rekenen, maar als particulier heb je daar niets aan.

Betaal je aannemer alleen achteraf en nooit de hele som vooraf. Maak hier duidelijke afspraken over. Als volledige vooruitbetaling een eis is van de aannemer waar hij niet vanaf wil, kun je je afvragen hoe betrouwbaar hij is.

Subsidies

Wanneer je je huis energiezuiniger maakt door de verbouwing, kun je in aanmerking komen voor subsidies of leningen tegen gunstige tarieven. Je kunt dan denken aan duurzame warmte (warmtepomp, zonneboiler) of energiebesparende maatregelen (ventilatie of isolatie).

Subsidies worden toegekend door provincie, regio of gemeente en hierbij geldt vaak het op =  op principe. Zorg dus dat je er snel bij bent. Kijk op de site van je gemeente of provincie voor welke subsidies je in aanmerking zou kunnen komen.

En nu?

Ik ga straks genieten van mijn nieuwe aanbouw, maar eerst een financieel overzicht opstellen voor het hele gebeuren. Heb jij nog tips voor een aanbouw of verbouw? Of waar liep je zelf tegenaan toen je ging verbouwen? Laat het me weten!

Follow my blog with Bloglovin